Ta strona opisuje, jak powstają teksty w Dawce Dowodów i według jakich reguł oceniam siłę dowodu. Jest po to, żebyś nie musiała mi wierzyć na słowo — możesz sprawdzić, czy trzymam się własnych zasad.
Kto to pisze
Nazywam się Kasia. Jestem doktorem nauk chemicznych. Nie jestem lekarzem ani dietetykiem klinicznym i nie stawiam diagnoz — czytam literaturę naukową i tłumaczę, co z niej wynika, a czego z niej nie wynika. Tam, gdzie sprawa wymaga lekarza, piszę to wprost zamiast proponować suplement.
Skąd biorę źródła
Podstawą jest literatura indeksowana w PubMed. Każdy artykuł ma sekcję Źródła z klikalnymi odnośnikami do PubMed lub DOI — jeśli czegoś nie da się otworzyć i sprawdzić, nie powinno mnie tu być.
Trzy reguły, których się trzymam przy doborze prac:
- Praca musi dotyczyć tego związku i tej populacji, o których jest tekst. Badanie na innym związku albo na zwierzętach nie jest dowodem dla twierdzenia o człowieku — nawet z zastrzeżeniem w nawiasie.
- Nie dobieram źródeł pod tezę. Jeśli dane są niejednoznaczne, artykuł to mówi i nie udaje, że sprawa jest rozstrzygnięta.
- Wolę dwa trafne źródła niż pięć, z których trzy są z innej dziedziny.
Jak dopasowuję siłę twierdzenia do siły badania
To jest sedno całego serwisu. Ten sam wynik można opisać uczciwie albo tak, żeby brzmiał mocniej, niż jest. Trzymam się stałego klucza:
- Metaanaliza badań z randomizacją → „wykazano”. Najmocniejszy poziom, jakim dysponuję.
- Pojedyncze badanie z randomizacją → „w jednym badaniu”. Jeden wynik to jeszcze nie wiedza ustalona.
- Badanie obserwacyjne → „wiąże się z”. Nigdy „powoduje”. Korelacja nie jest przyczyną.
- Badanie in vitro lub na zwierzętach → zastrzeżenie w tym samym zdaniu, w którym pada wynik.
- Sam mechanizm biochemiczny → to hipoteza, nie wynik. Mechanizm mówi, dlaczego coś mogłoby działać, a nie że działa.
Rozróżnienie, które zmienia najwięcej: biomarker kontra efekt
Suplement może podnieść stężenie czegoś we krwi i nie zmienić niczego, co czujesz. Wzrost biomarkera to dowód, że preparat się wchłonął — nie dowód, że zadziałał. Rozdzielam te dwie rzeczy w każdym tekście, bo na ich sklejeniu opiera się większość marketingu suplementów.
Czego tu nie znajdziesz
- Schematów dawkowania adresowanych do ciebie. Opisuję, co dawkowano w badaniu i jaki był wynik. „Weź X mg przez Y tygodni” to zalecenie lecznicze, a tego nie robię.
- Obietnic leczenia i zapobiegania chorobom.
- Zaleceń dotyczących masy ciała ani języka, który mógłby sprzyjać zaburzeniom odżywiania.
- Schematów dla kobiet w ciąży, karmiących, dzieci i osób przewlekle chorych. W tych grupach kieruję do lekarza.
Pieniądze — jak to działa
Część linków to linki afiliacyjne. Jeśli kupisz przez taki link, dostaję prowizję, a Ty płacisz tyle samo. Informacja o tym pojawia się na górze każdego artykułu, który takie linki zawiera, zanim dojdziesz do pierwszego z nich.
Zasada, której się trzymam: produkt pojawia się tylko wtedy, gdy wynika z treści. Jeśli tekst kończy się wnioskiem „dane tego nie potwierdzają”, nie ma tam linku do kupienia — bo byłoby to sprzeczne z tym, co przed chwilą napisałam. Artykuł bez linku afiliacyjnego jest normalnym i akceptowalnym wynikiem.
Co robię, kiedy się pomylę
Poprawiam tekst i nie udaję, że tak było od początku. Jeśli znajdziesz błąd — liczbę, która nie zgadza się ze źródłem, cytowanie, które nie mówi tego, co mu przypisałam, albo twierdzenie mocniejsze niż stojące za nim badanie — napisz. To najbardziej wartościowa informacja zwrotna, jaką mogę dostać.
Zastrzeżenie
Treści w Dawce Dowodów mają charakter edukacyjny. Nie zastępują porady lekarskiej, farmaceutycznej ani dietetycznej i nie służą do samodzielnego diagnozowania ani leczenia.
